Opowieść wigilijna - Charles Dickens

 Opowieść wigilijna" rozpoczyna się od informacji o śmierci Marleya, wspólnika Scrooge'a. Mamy okazję poznać charakter głównego bohatera, który jest twardy w kontaktach z innymi ludźmi oraz w interesach.

Scrooge jest zimny, opryskliwy, nie wchodzi w głębokie relacje, ani też nikomu nie współczuje i nie pomaga. Pieniądze stanowią dla niego centrum zainteresowań, są dla niego najważniejsze. Nie cofnie się przed niczym, byle je zdobyć.

W wigilijny wieczór Scrooge'a odwiedza jego siostrzeniec, aby zaprosić wujka na świąteczny obiad. Ten jednak odmawia, nie chce świętować i ma zamiar spędzić ten dzień samotnie. Po wyjściu siostrzeńca, do Scrooge'a przychodzą osoby zbierające datki na chorych i potrzebujących, jednak główny bohater ani myśli ich wspierać.

O pomoc finansową prosi Scrooge'a również jego pracownik, jednak on, choć ma bardzo dużo pieniędzy, nie ma zamiaru mu pomagać. Uważa, że głupstwem jest utrzymywanie z jego niskiej pensji tak dużej rodziny.

Po powrocie do domu, nawiedza go jego zmarły wspólnik. Ostrzega go, aby zmienił swoje życie i otworzył się od innych. On sam nie zdążył tego zrobić za życia i teraz musi za swoje czyny pokutować. Chciałby, aby Scrooge nie skończył w taki sposób. Oznajmia mu, że tej nocy odwiedzą go trzy duchy. Staje się tak, jak zapowiada duch współpracownika - pierwszy nawiedza go duch, który ma twarz młodego człowieka. Jest to duch świąt przeszłych. Mówi Scrooge'owi, że pojawił się, aby ten mógł się poprawić. Ukazuje mu jego poprzednie wigilie.

Następny duch - nazwany duchem świąt teraźniejszych, pokazuje Scrooge'owi, w jaki sposób święta spędza jego pracownik oraz siostrzeniec. Duch ukazuje także skąpcowi dwójkę dzieci, dziewczynkę i chłopca, nazywając ich Nędza i Ciemnota.

Ostatnim duchem jest duch przyszłych świąt, a obraz, który ukazuje skąpcowi, przeraża go najbardziej. W tej wizji Scrooge nie żyje, a po jego śmierci nikt nie rozpacza, jego grób jest opuszczony i zaniedbany. Widzi także, że przez brak udzielonej na czas pomocy finansowej, umiera synek jego pracownika i jak bardzo cierpi z tego powodu jego rodzina.

Wszystkie te wizje robią na Scrooge'u ogromne wrażenie i bohater jest niesamowicie szcześliwy, kiedy budzi się po wizycie ostatniej zjawy. Od tego momentu staje się zupełnie innym człowiekiem.

Pomaga każdemu, jest miły, dobry i szczodry. Uświadamia sobie, że gromadził bogactwo bez żadnego sensu, podczas gdy wokół jest tylu potrzebujących. Otwiera się na innych i już nigdy nie chce być samotny.

"Opowieść wigilijna" to przestroga dla wszystkich, którzy ponad wszystko cenią sobie pieniądze i bogactwo. Ukazuje, że nie da się być szczęśliwym, żyjąc tylko dla siebie, nie dostrzegając innych i zamykając się na drugiego człowieka.

Choinka Hans Christian Andersen

Andersen napisał ok. 150 baśni, które można podzielić według motywów na cztery grupy: oparte na motywach ludowych (Księżniczka na ziarenku grochu, Krzesiwo, Nowe szaty króla), na mitologii skandynawskiej (Wielki wąż morski), wzorowane na źródłach obcych, np. orientalnych (Latający kufer, Słowik) i będące wytworem fantazji autora (Brzydkie kaczątko, Królowa śniegu).

Baśnie Andersena mają ponadczasową wartość. Poprzez pokazanie perypetii inteligentnych zwierząt i zaczarowanych stworzeń autor chce pokazać czytelnikowi, jak należy postępować w życiu. Sam Andersen mówił, że pisze baśnie po to, „aby i dorosłym podsunąć od czasu do czasu jakąś myśl”. I rzeczywiście, w każdej baśni można doszukać się odzwierciedlenia tego, z czym spotykamy się na co dzień.

Bardzo ważną cechą charakterystyczną utworów Andersena jest to, że zawsze w końcu wygrywa w nich dobro, natomiast zło zostaje napiętnowane. Dzięki ukazaniu charakterów ludzkich poprzez zachowania zwierząt i roślin czytelnikami baśni mogą być zarówno dzieci, jak i dorośli. Dzieci łatwiej zrozumieją ciekawą treść, dorośli szybko odczytają również to głębsze przesłanie.

Baśń o choince, która tak pragnęła urosnąć i uczestniczyć w rzeczach wielkich, że nie potrafiła cieszyć się chwilą obecną. 21 grudnia 1844 roku w Kopenhadze baśń wydało po raz pierwszy (razem z Królową śniegu) wydawnictwo C.A. Reitzel. Zdaniem jednego z badaczy Choinka to pierwsza baśń Andersena wyrażająca tak głęboki pesymizm.

Pierwsze wydanie
Pierwszy zbiór baśni (Eventyr fortalte for Børn – Baśnie opowiedziane dla dzieci) został wydany w Kopenhadze w roku 1835, a kolejne tomy ukazały się w latach 1836 i 1837, aż do roku 1872.

Ilustracje, tłumaczenia
Ilustratorami pierwszych (i wielu kolejnych, do dziś) wydań baśni Andersena byli Lorenz Frølich i Vilhelm Pedersen. Baśnie zostały przetłumaczone na ponad 80 języków. Na język polski tłumaczyli je m.in. Stefania Beylin, Jarosław Iwaszkiewicz, Franciszek Mirandola, Władysław Syrokomla, Cecylia Niewiadomska i, po raz pierwszy bezpośrednio z języka duńskiego, Bogusława Sochańska.

Wybrane cytaty

• Chociaż się urodziło pomiędzy kaczkami, lecz z łabędziego jaja, więc i ono także łabędziem stać się musiało nakoniec!
• Moja ojczyzna, Dania, jest krajem prawdziwej poezji.
• Naiwność to tylko jedna cząstka mych baśni, humor bowiem stanowi ich sól.
• Życie każdego człowieka jest baśnią napisaną przez Boga.
• Życie to najbardziej zdumiewająca bajka.

źródło: lektury.gov.pl

Dzień Braci Wright

 Wzbicie się w powietrze i skonstruowanie latającej maszyny od zawsze było marzeniem ludzi, wystarczy wspomnieć Dedala i Ikara, czy Leonarda Da Vinci. Wielokrotnie próbowano stworzyć maszynę latającą, która będzie cięższa od powietrza, ale próby te kończyły się w najlepszym wypadku zniszczeniem maszyny, w najgorszym śmiercią śmiałków. Udało się dopiero braciom Wright, na cześć których prezydent USA Dwight D. Eisenhower ustanowił w 1959 roku Dzień Braci Wright. 

 

Bracia Wright – pionierzy lotnictwa 
Bracia Wright, czyli Orville i Wilbur dorastali w Stanach Zjednoczonych, w Dayton, Ohio. Tam założyli warsztat, a swój talent konstruktorski doskonalili produkując i naprawiając rowery. Wnikliwie interesowali się lotnictwem, a ich celem było zbudowanie maszyny latającej. Początkowo były to szybowce, sterowane za pomocą skręcanych części skrzydeł. W 1903 roku złożyli wniosek o patent na swój sposób sterowania maszynami latającymi oraz zbudowali swój pierwszy samolot – Wright Flyer, napędzany silnikiem spalinowym. Projekt wykonał ich pracownik Charlie Taylor. W tym samym roku zapisali się w historii, dokonując pierwszej udanej próby wzbicia się samolotem w powietrze. Po pierwszej nieudanej próbie w dniu 14 grudnia na polach Kitty Hawk w Północnej Karolinie, bracia ponowili ją trzy dni później. To wydarzenie uważane jest za symboliczne narodziny lotnictwa. Jest to nawet udokumentowane filmowo (można zobaczyć na Youtube). Podczas 12 sekundowego lotu Flyer I pilotowany przez Orville’a Wrighta pokonał 36,5 m. Najdłuższy lot tego dnia wynosił 59 sekund. 
 
Jak wyglądają obchody Dnia Braci Wright? 
17 grudnia nie przypadkowo wybrano jako Dzień Braci Wright. Został on ogłoszony w Stanach Zjednoczonych 24 września 1959 roku przez prezydenta USA Dwighta D. Eisenhowera. 5 października 2011 roku ogłoszono je natomiast oficjalnym świętem w Ohio. 
 
Do obchodów w wydarzeniu corocznie zachęca sam prezydent – w Białym Domu ma miejsce uroczyste spotkanie podczas którego przyznawane jest trofeum Wright Brothers Memorial Trophy dla najlepszych pilotów. Nagroda upamiętniająca pionierów lotnictwa została uchwalona w 1948 roku. Jej pierwszym laureatem był William F. Durand, który opracował podstawowe pojęcia dotyczące projektowania śmigła samolotowego. Wśród laureatów są również takie postacie jak Neil Armstrong czy aktor Harrison Ford. 
 
Ceremonia odbywa się też w Kitty Hawk przy Pomniku Pamięci Narodowej Braci Wright oraz w Dayton, Ohio, gdzie się urodzili. W obchody angażują się również szkoły czy muzea lotnictwa. Choć jest to święto głównie amerykańskie, to przecież można je obchodzić również we własnym zakresie, choćby pójść do muzeum lotnictwa albo zdecydować się na lot w aeroklubie. 
 
Wynalazek samolotu nie tylko przyczynił się do naszego zrozumienia fizyki i inżynierii, ale i zmienił świat. Ludzie i towary zaczęli poruszać się po całym świecie w niespotykanym dotąd tempie, rozwinęło się wiele dziedzin przemysłu. Dziś trudno sobie wyobrazić świat bez możliwości transportu samolotem. 

Historia choinki

 Chyba nikt dziś nie wyobraża sobie świąt Bożego Narodzenia bez przystrojonego drzewka. Aż trudno uwierzyć, że zwyczaj ubierania choinki rozpowszechnił się na Starym Kontynencie dopiero ok. dwustu lat temu. W niektórych częściach Polski przyjął się stosunkowo niedawno, w II połowie XX wieku. Zwyczaj ten początkowo traktowany nieufnie na dobre wszedł do tradycji chrześcijańskiej. Ubierając choinkę, wkraczamy jakby w lepszy, prawie czarodziejski świat świąt Bożego Narodzenia, który pamiętamy z dzieciństwa.

Najstarsze doniesienia o choince, czyli drzewku przyozdabianym na Boże Narodzenie, pochodzą z Alzacji - pogranicza Niemiec i Francji. Dotyczyły one ustawiania w domach iglastego drzewka: jodły, sosny lub świerku przybranego jabłkami (rajskimi jabłuszkami), orzechami i ozdobami z papieru. Informacje te pochodzą głównie z XV-i XVI-wiecznych kazań kościelnych, w których zwyczaj ten był krytykowany jako pogański. W 1604 r. teolog Dannhauer strofował z ambony, że „wśród różnych głupstw świątecznych jest także choinka". Zwyczaj ubierania drzewka w czasie świąt Bożego Narodzenia zyskiwał jednak na popularności.

Najstarszym zachowanym świadectwem, potwierdzającym tę tradycję jest sztych Łukasza Cranacha Starszego z 1509 r., który przedstawia m.in. choinkę przystrojoną świecami. Bożonarodzeniowe drzewko obrazowało rajskie drzewo życia. W okresie przesilenia zimowego miało nieść nadzieję i symbolizować wiecznie odradzające się życie. Duchowni zaczęli zachęcać wiernych, by w czasie świąt, na pamiątkę pierwszych rodziców, ustawiać w domach takie zielone drzewko. Jabłka były przypomnieniem grzechu pierworodnego, a także s symbolem płodności. Wieszano je nie tylko na choinkach, ale też przyozdabiano nimi rózgi weselne. Świeczki symbolizowały Światłość świata, czyli Chrystusa, były też związane z kultem zmarłych. Początkowo świece zapalano właśnie dla nich. W zależności od regionu na choinkach zawieszano odmienne ozdoby. Oprócz jabłek i orzechów pojawiły się też ciastka i suszone owoce, a także ozdoby własnoręcznie wykonane z papieru i słomy.

Z Alzacji do Wersalu

Zwyczaj ubierania choinki (zwykle dopiero w dzień Wigilii) szybko rozpowszechnił się w całej Europie. Na tereny Polski przywędrował na przełomie XVIII i XIX wieku. W zaborze pruskim propagowali go pruscy żołnierze i urzędnicy. Najpierw był on znany tylko wśród arystokracji. Na dwór królewski choinki trafiły w XVIII wieku dzięki Marii Leszczyńskiej, która została żoną króla Francji Ludwika XV i jako pierwsza udekorowała Wersal choinkami. Zwyczaj ten poznała w Alzacji, gdzie wcześniej spędziła kilkanaście lat. Z czasem oprócz arystokracji przejęła go także szlachta i mieszczaństwo, a najpóźniej mieszkańcy wsi. W niektórych regionach południowej Polski choinki pojawiły się dopiero po II wojnie światowej. Zwyczajowo stała ona przynajmniej do Trzech Króli, ale najczęściej do Matki Boskiej Gromnicznej.

Zielono u sufitu

- W XIX wieku, zwłaszcza wśród górali, ale też szlachty i mieszczan na południu Polski popularny był inny rodzaj wystroju świątecznego. Miał wiele nazw: podłaźnik, podlaźniczka, sad, jutka. Był to wierzchołek iglastego drzewka zawieszany u powały zwykle szczytem na dół, a przyozdabiany orzechami, jabłkami, ciasteczkami; zapalano na nim świeczki. Strojeniem zajmowały się głównie dziewczęta. Drzewko wisiało zwykle na sznurze tak przymocowane, by można je było podnosić i opuszczać. Ułatwiało to zdejmowanie z niego łakoci. Łańcuchy zrobione np. z rodzynek, migdałów czy pierników specjalnie wieszano nad świeczkami, aby płomień mógł przepalić nitkę i przysmaki same spadały. Potem, gdy upowszechniły się już choinki stojące, przyjął się zwyczaj ozdabiania ich wierzchołka papierowym aniołem i gwiazdą, która miała symbolizować Gwiazdę Betlejemską. Symbol gwiazdy występował w zwyczajach bożonarodzeniowych już wcześniej, zanim upowszechniły się choinki. Gwiazdy wykonywano ze słomy i kolorowych papierków. Słoma jeszcze w czasach przedchrześcijańskich symbolizowała plenność i dostatek — mówi Małgorzata Oleszkiewicz, kustosz Muzeum Etnograficznego im. Seweryna Udzieli w Krakowie.

Jodełka polska

Pierwsze choinkowe bombki, zwane w Małopolsce bańkami, pojawiły się dopiero w XIX w. Były wykonywane ze szkła dmuchanego i początkowo imitowały owoce i orzechy, ale z czasem wzornictwo się wzbogacało o bombki w kształcie przedmiotów codziennego użytku, np. bucików, parasolek, instrumentów muzycznych czy też postaci zwierzątek i pajaców. Zabawki choinkowe pierwotnie sprowadzano z zagranicy, a ich prawdziwym zagłębiem była Norymberga. Ozdoby stamtąd upowszechniły się w Polsce do tego stopnia, że zaczęły się podnosić protesty przeciwko modzie na tę cudzoziemszczyznę. I tu wielka zasługa pani Marii Gerson Dąbrowskiej, która w 1911 r. w redakcji pisma „Przyjaciel dzieci" w Warszawie udekorowała choinkę ozdobami, których wzory zaczerpnęła z tradycyjnego wystroju wnętrz staropolskich. Potem wydano książeczkę pt. „Choinka polska", w której zaprezentowano proste sposoby ich wykonania. Różne pisma i poradniki upowszechniły te pomysły - mówi Małgorzata Oleszkiewicz.

Kolorowe światy

Zaproponowane ozdoby wykonane były głównie z papieru, bibuły, słomek, koralików, wydmuszek jajek, a także z opłatków. Ten ostatni „surowiec" był bardzo popularny. Wykonywano z niego polskie ozdoby świąteczne zanim jeszcze zaczęto ubierać choinki. Opłatki, którymi łamano się podczas Wigilii, były wypiekane w Polsce już w XVII wieku. Oprócz tradycyjnych białych, były też opłatki kolorowe, dla zwierząt. Po Wigilii wynoszono je wraz z resztkami z wigilijnego stołu i karmiono tym inwentarz. Z kolorowych opłatków wykonywano kołyski dla Bożego Dzieciątka, ale także okrągłe ozdoby w kształcie kuli nazywane „światami". Miały one upamiętniać narodzenie Chrystusa Pana Świata. Nazwa „świat" związana jest z kulą zakończoną krzyżem, którą na wielu obrazach Chrystus trzyma w dłoni jako symbol władzy nad światem. Ozdoby te zawieszano u sufitu lub u podłaźniczki. Wspomina już o nich Juliusz Słowacki w dramacie „Horsztyński" (pierwsze wydanie 1835 r.). Na terenach północno-wschodnich Polski popularne były gwiazdy zrobione z opłatkowi zawieszane u powały. Opisuje to Henryk Sienkiewicz w „Potopie", którego akcja rozgrywa się w XVII wieku.

W czasie świąt Bożego Narodzenia do domu przynoszono też słomę i siano, czasami cały snopek, co miało przypominać stajenkę betlejemską. Ze słomy wykonywano gwiazdy, krzyże, kopy, które zatykano za święte obrazy. Często też zbierano zielone gałązki, którymi przyozdabiano domostwo, a także zabudowania gospodarskie. Niestety, zwyczaje te chyba już bezpowrotnie zanikły wraz z nastaniem tradycji ubierania przyniesionego do domu drzewka.

źródło: opoka.org.pl

Czytelnicze bingo!

Mamy dla Was czytelnicze wyzwanie, w sam raz na zimowy wieczór domu. Komu uda się najszybciej zakreślić 5 pól po przeczytaniu książek z zadanym tematem? 🧐

➡️ ZASADY ZACZYTANEGO BINGO ⬅️
1. Wydrukuj Zaczytane Bingo z obrazu poniżej
2. Przeczytana książka z danym tematem = jedno zakreślone pole.
3. Spróbuj zebrać BINGO, czyli 5 sąsiadujących ze sobą pól: w pionie, w poziomie lub na skos (w dowolnym kierunku).
4. Jedna książka może odpowiadać tylko jednej kategorii. Nawet jeśli dana książka pasuje do dwóch lub więcej kategorii, po przeczytaniu jej możesz zakreślić tylko jedno pole.

Zabawa w anagramy

 

W ramach gimnastyki mózgu proponujemy Wam zabawę w anagramowanie. Jest to jedna z tych zabaw słownych, która rozwija spostrzegawczość i umiejętność koncentracji.

Co to jest anagram? Według definicji Słownika Języka Polskiego anagram to:          1. wyraz utworzony przez przestawienie liter lub sylab innego wyrazu lub 2. łamigłówka, której rozwiązywanie polega na tworzeniu wyrazów przez przestawianie liter innych wyrazów.

Na czym polega anagramowanie? Prześledźmy to na przykładzie wyrazu tyran. Przestawiając sylaby w tym wyrazie otrzymamy wyraz ranty, a przestawiając pojedyncze litery otrzymamy wyraz narty.

Oto kilka przykładów anagramów: alergia - galeria, arbuz - burza, absurd – brudas.

Proponuję zacząć zabawę od prostszych wyrazów, np. trzy i czteroliterowych, by „załapać” istotę anagramowania. Oto zestaw wyrazów, w których trzeba poprzestawiać litery, nie sylaby.

TUB –

WAP –

NAP –

TIK –

RYG –

ITM –

ŻRA –

ORT –

OKB –

RJA –

TOLA –

DOWA–

LFAA –

DUNA –

TIKA –

RKAA –

ILMF –

KROA –

ASMU –

KNAZ –

Sami możecie spróbować stworzyć zestaw wyrazów do anagramowania i bawić się z rodzeństwem lub dorosłymi. Można na przykład wykorzystać do tego kostki z literami z gry Scrabble lub samemu wyciąć z papieru kwadraciki i  wpisać w nie litery. 

Najpiękniejsze zimowe bajki, baśnie i powieści

1. Królowa Śniegu – Hans Christian Andersen

Najbardziej zimowa z zimowych baśni, za sprawą złej królowej, która była stworzona z zimna i lodu. Kaj i Gerda byli przyjaciółmi, aż do czasu, gdy do oka chłopca dostał się odłamek roztrzaskanego w przestworzach diabelskiego zwierciadła. Fragment rozbitego lustra odmienił spojrzenie chłopca na świat. Od tej pory wszystko, co dotychczas było dla niego piękne i dobre, postrzegał  jako brzydkie i złe. Królowa Śniegu zwabiła go do siebie mimo tego, że jej dusza była lodowata i okrutna. Gerda wyruszyła na poszukiwania przyjaciela. Tylko ona stała się dla niego ocaleniem.

2. Dziewczynka z zapałkami – Hans Christian Andersen

To najsmutniejsza z wybranych przeze mnie zimowych historii, ale jedna z piękniejszych baśni, jakie kiedykolwiek czytałam. Mam do niej ogromny sentyment. W bardzo mroźny, sylwestrowy wieczór mała dziewczynka chodzi boso ulicami miasta, próbując sprzedać zapałki. Żaden z mijających ją ludzi nie chce ich kupić. Nikt się nie przejmuje zmarzniętym i głodnym dzieckiem, wszyscy przechodzą obojętnie obok dziewczynki. Rozmarzona myślą poczucia ciepła, rozpala kolejno po sobie cztery zapałki. Każda z nich symbolizuje jedno jej pragnień, które przez kilka sekund widzi w swojej wyobraźni.

3. Lew, czarownica i stara szafa – C.S. Lewis

Narnia, czyli świat z szafy, w którym panuje wieczna zima. W 1940 roku rodzeństwo: Piotr, Zuzanna, Edmund i Łucja, zostają ewakuowani z bombardowanego Londynu na wieś. Ich nowym miejscem staje się stary dom, który jest zamieszkiwany przez Profesora Kirke. Podczas odkrywania zakamarków poszczególnych pomieszczeń Łucja odnajduje starą szafę, będącą tajemniczym przejściem do innego świata pełnego magicznych stworzeń i śniegu…

4. Zima Muminków – Tove Jansson

Któż nie kocha Muminków? To urocze stworzenia, które żyją w swojej dolinie. Spotkamy tam, m.in. Mamę Muminka, Tatę Muminka, samego Muminka, Migotkę, moją ulubienicę Małą Mi, Włóczykija, przerażającą Bukę, czy Paszczaka. Książki Tove Jansson zostały spopularyzowane dzięki animowanemu serialowi o tych stworzeniach. W opowiadaniu „Zima Muminków” Muminek obudził się i nie mógł znów zasnąć. Pozostawiony sam sobie musiał nauczyć się reguł rządzących zimą.

5. Dziadek do orzechów – E.T.A. Hoffmann

Ta bajka jest związana ściśle z Świętami Bożego Narodzenia. W Wigilię siedmioletnia Klara i jej braciszek Fred czekają na świąteczne prezenty. Jak zwykle najcudowniejszy dostają od sędziego Droselmajera, który jest zegarmistrzem i wynalazcą, a jednocześnie ich ojcem chrzestnym. Tym razem jest to wspaniały zamek z poruszającymi się figurkami. Pod choinką jest jeszcze jeden prezent – dziadek do orzechów, wyglądający jak mały ludzik o wielkiej głowie. Dziadek do Orzechów ulega wypadkowi – jego szczęka się obluzowuje. Gdy dziewczynka idzie do swojego pokoju ułożyć go z innymi zabawkami, ich świat ożywa. Oczywiście nikt dorosły nie chce uwierzyć Klarze…